Rahim sarkması, rahmi pelvis içerisinde destekleyen kasların, bağların ve bağ dokularının zayıflaması sonucunda rahmin vajinaya doğru aşağı inmesidir. Hafif vakalar herhangi bir şikâyet oluşturmayabilirken ilerleyen durumlarda vajinada baskı, ele gelen doku, idrar sorunları ve bağırsak hareketlerinde güçlük görülebilir. Bu belirtileri yaşayan kişilerin kadın doğum Mersin uzmanına başvurarak değerlendirme yaptırması önemlidir.
Rahim sarkması tedavisi her hasta için aynı değildir. Sarkmanın derecesi, belirtilerin günlük yaşama etkisi, hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve gebelik planı dikkate alınarak kişiselleştirilir. Tedavide yaşam tarzı düzenlemelerinden pelvik taban egzersizlerine, peserden cerrahi yöntemlere kadar farklı seçenekler bulunur.
Rahim Sarkması Nedir?
Rahim; pelvik taban kasları, bağlar ve çevresindeki destek dokuları tarafından normal konumunda tutulur. Bu destek sisteminin zayıflaması durumunda rahim aşağıya doğru hareket ederek vajinal kanalın içerisine ilerleyebilir. İleri vakalarda rahmin bir bölümü veya tamamı vajina girişinden dışarı çıkabilir.
Rahim sarkması, pelvik organ sarkmasının bir türüdür. Mesane, rektum veya vajinanın üst bölümü de benzer şekilde aşağıya doğru yer değiştirebilir. Bu nedenle hastada rahim sarkmasına ek olarak mesane ya da bağırsak sarkması bulunabilir.
Rahim sarkması kanser değildir ve her zaman ameliyat gerektirmez. Belirti oluşturmayan hafif vakalarda düzenli takip yeterli olabilir. Ancak şikâyetler günlük yaşamı etkiliyorsa uygun tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerekir.
Rahim Sarkması Neden Olur?
Rahim sarkmasının temel nedeni pelvik tabanı oluşturan kas ve bağ dokularının rahmi yeterince destekleyememesidir. Vajinal doğum, özellikle zor veya müdahaleli doğumlar, pelvik tabanda gerilme ve doku hasarı meydana getirebilir. Çok sayıda doğum yapmak ve yüksek doğum ağırlığına sahip bebek dünyaya getirmek de riski artırabilir.
Menopozla birlikte östrojen düzeyinin azalması, destek dokularının dayanıklılığını etkileyebilir. Yaşın ilerlemesiyle kasların ve bağ dokularının doğal olarak zayıflaması da sarkmayı kolaylaştırabilir.
Karın içi basıncını sürekli artıran durumlar da önemli risk faktörleridir. Kronik kabızlık nedeniyle sık ıkınmak, uzun süren öksürük, obezite ve düzenli olarak ağır yük kaldırmak pelvik taban üzerinde baskı oluşturabilir. Geçirilmiş pelvik ameliyatlar, kalıtsal bağ dokusu zayıflığı ve ailede pelvik organ sarkması bulunması da riski etkileyebilir.
Rahim Sarkması Belirtileri Nelerdir?
Rahim sarkması belirtileri, rahmin ne kadar aşağı indiğine ve eşlik eden başka bir pelvik organ sarkması olup olmadığına göre değişebilir. Hafif vakalar belirti vermeyebilir. Belirti bulunan hastalarda şu yakınmalar görülebilir:
- Vajinada ağırlık, dolgunluk veya baskı hissi
- Vajina içerisinde ya da girişinde ele gelen çıkıntı
- Günün ilerleyen saatlerinde artan pelvik rahatsızlık
- Uzun süre ayakta kalınca belirginleşen şikâyetler
- Belin alt bölümünde ağrı veya çekilme hissi
- Öksürme ya da egzersiz sırasında idrar kaçırma
- İdrarı başlatmada veya mesaneyi tamamen boşaltmada güçlük
- Sık idrara çıkma ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Kabızlık veya dışkılama sırasında zorlanma
- Cinsel ilişki sırasında ağrı ya da rahatsızlık
Bu yakınmaların tamamının aynı hastada bulunması gerekmez. Benzer belirtiler farklı jinekolojik veya ürolojik sorunlarda da ortaya çıkabileceği için tanı, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yapılan değerlendirmeyle konulmalıdır.
Vajinadan Dışarı Çıkan Doku Görülmesi
İleri dereceli rahim sarkmasında vajina girişinde pembe veya kırmızımsı renkte bir doku görülebilir. Doku özellikle uzun süre ayakta kalma, ıkınma, öksürme veya ağır kaldırma sonrasında daha belirgin olabilir. Dinlenince ya da uzanınca kısmen içeri çekilebilir.
Dışarıda kalan dokunun iç çamaşırına sürtünmesi tahriş, hassasiyet, akıntı ve nadiren kanamaya neden olabilir. Böyle bir bulgu fark edildiğinde dokuyu zorlayarak yerine itmeye çalışmak yerine uzman değerlendirmesine başvurulmalıdır. Şiddetli ağrı, belirgin kanama veya idrar yapamama varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna gidilmelidir.
Rahim Sarkması Kimlerde Daha Sık Görülür?
Rahim sarkması her yaşta gelişebilse de menopoz sonrasında ve daha önce vajinal doğum yapmış kadınlarda daha sık görülür. Çoklu doğum öyküsü, zor doğum, iri bebek doğurma ve doğum sırasında vakum ya da forseps kullanılması riski yükseltebilir.
Fazla kilosu bulunan, kronik kabızlık yaşayan, uzun süreli öksürüğe neden olan bir hastalığı olan veya işi gereği ağır kaldıran kişiler de risk grubundadır. Pelvik taban yapısının genetik olarak daha zayıf olması nedeniyle ailesinde benzer sorun bulunan kadınlarda rahim sarkması daha erken yaşta ortaya çıkabilir.
Risk faktörlerinin bulunması mutlaka sarkma gelişeceği anlamına gelmez. Aynı şekilde doğum yapmamış kadınlarda da bağ dokusu özellikleri, yaşlanma veya karın içi basıncını artıran durumlar nedeniyle sarkma görülebilir.
Rahim Sarkmasının Dereceleri Nelerdir?
Rahim sarkması, pelvik muayene sırasında rahmin vajina girişine göre konumu değerlendirilerek evrelendirilir. Klinik uygulamada ayrıntılı POP-Q sınıflandırması kullanılabilse de hastalara durum genellikle hafif, orta ve ileri derece olarak açıklanır.
Derecelendirme yalnızca anatomik görünümü ifade eder. Tedavi kararı verilirken sarkmanın derecesinin yanında hastanın yaşadığı şikâyetler ve yaşam kalitesi de dikkate alınır.
Birinci Derece Rahim Sarkması
Birinci derecede rahim normal konumundan aşağıya inmiştir ancak vajina girişine ulaşmamıştır. Hasta hiçbir belirti yaşamayabilir veya vajinada hafif baskı ve ağırlık hissedebilir. Bu aşamada düzenli takip, risk faktörlerinin kontrol edilmesi ve doğru uygulanan rahim sarkması egzersizleri önerilebilir.
İkinci Derece Rahim Sarkması
İkinci derecede rahim ağzı vajina girişine yaklaşır veya ıkınma sırasında giriş seviyesine ulaşabilir. Vajinada ele gelen çıkıntı, idrar kaçırma, mesaneyi tam boşaltamama ve cinsel ilişki sırasında rahatsızlık gibi şikâyetler daha belirgin hâle gelebilir. Tedavide pelvik taban rehabilitasyonu, peser veya hastanın durumuna göre cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
İleri Derecede Rahim Sarkması
İleri derecede rahim vajina girişinin dışına doğru ilerleyebilir. Rahmin büyük bölümünün dışarı çıkması durumuna tam prolapsus adı verilir. Yürüme, oturma, idrar yapma ve bağırsak boşaltma zorlaşabilir. Dışarıdaki dokuda sürtünmeye bağlı yara oluşabilir. Bu aşamada tedavi planı geciktirilmeden oluşturulmalıdır.
Rahim Sarkması Nasıl Anlaşılır?
“Rahim sarkması nasıl anlaşılır?” sorusunun yanıtı öncelikle hastanın yakınmalarının dinlenmesi ve pelvik muayenenin yapılmasıdır. Muayene sırasında hastadan öksürmesi veya ıkınması istenerek rahmin ve vajina duvarlarının hareketi değerlendirilir. Mesane, rektum ve vajinanın üst bölümünde eşlik eden bir sarkma olup olmadığı da incelenir.
İdrar kaçırma, idrar yapamama veya tekrarlayan enfeksiyon gibi yakınmalar varsa idrar testleri ve mesane fonksiyonlarını değerlendiren ek incelemeler gerekebilir. Görüntüleme yöntemleri çoğu hastada tanı için zorunlu değildir; ancak farklı bir hastalıktan şüphelenildiğinde ultrason veya başka incelemeler istenebilir.
Op. Dr. Özgü Keskin Yılmaz tarafından gerçekleştirilecek ayrıntılı jinekolojik değerlendirmede sarkmanın derecesi, eşlik eden pelvik taban problemleri ve yakınmaların yaşam üzerindeki etkisi birlikte ele alınabilir.
Rahim Sarkması Tedavisi Nasıl Yapılır?
Belirti oluşturmayan hafif vakalarda takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri yeterli olabilir. Pelvik taban kaslarını güçlendiren Kegel egzersizleri, özellikle başlangıç düzeyindeki sarkmalarda yakınmaların azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak rahim sarkması egzersizleri ileri düzeydeki anatomik bozukluğu tek başına tamamen düzeltmez. Egzersizlerin doğru kaslarla yapılması için pelvik taban fizyoterapisinden destek alınabilir.
Peser, vajina içerisine yerleştirilerek sarkan organları destekleyen çıkarılabilir bir araçtır. Ameliyat istemeyen, ameliyat için uygun olmayan veya gebelik planlayan hastalarda tercih edilebilir. Uygun boyutun belirlenmesi, düzenli kontrol ve temizlik önemlidir. Pelvik taban egzersizleri ile peser uygulaması, bilimsel kuruluşlar tarafından cerrahi dışı seçenekler arasında gösterilmektedir.
Şikâyetlerin ağır olduğu veya cerrahi dışı yöntemlerin yeterli olmadığı durumlarda rahim sarkması ameliyatı gündeme gelebilir. Ameliyat sırasında rahim korunarak destek dokuları onarılabilir ya da uygun hastalarda rahim alınabilir. Rahmin alınması her hasta için zorunlu değildir. Cerrahi yöntem; sarkmanın türüne, yaşa, cinsel yaşama, gebelik isteğine ve eşlik eden hastalıklara göre belirlenir.
Rahim Sarkması Nasıl Önlenebilir?
Rahim sarkmasını her zaman tamamen önlemek mümkün değildir. Bununla birlikte pelvik taban üzerindeki yükü azaltmak riski düşürmeye ve mevcut sarkmanın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
Düzenli pelvik taban egzersizi yapmak, sağlıklı kiloyu korumak ve kabızlığı önlemek önemlidir. Lifli beslenmek, yeterli su tüketmek ve tuvalette uzun süre ıkınmamak pelvik tabanı korur. Kronik öksürüğün tedavi edilmesi, sigaranın bırakılması ve ağır yüklerin doğru teknikle kaldırılması da alınabilecek önlemler arasındadır.
Doğum sonrasında pelvik tabanın uygun biçimde değerlendirilmesi ve egzersiz programına uzman önerisiyle başlanması yararlı olabilir. Belirti ortaya çıktığında erken değerlendirme yapılması, sorunun ilerlemeden yönetilmesine yardımcı olur.
Rahim Sarkması Şikâyetlerinizi Ertelemeyin
Vajinada dolgunluk, aşağı doğru baskı, ele gelen doku veya idrar sorunları yaşıyorsanız belirtilerin kaynağının belirlenmesi için muayene olabilirsiniz. Op. Dr. Özgü Keskin Yılmaz, ayrıntılı değerlendirme sonrasında rahim sarkmasının derecesine ve kişisel ihtiyaçlarınıza uygun tedavi seçeneklerini planlayabilir.
Erken değerlendirme, şikâyetlerin ilerlemeden kontrol altına alınması ve uygun tedavi yaklaşımının belirlenmesi açısından önemlidir. Op. Dr. Özgü Keskin Yılmaz, muayene bulgularını ve hastanın genel sağlık durumunu dikkate alarak kişiye özel bir takip süreci oluşturabilir.
Henüz yorum yapılmamış, sesinizi aşağıya ekleyin!