Rahim Ağzında Yara (Servikal Ektropion) Nedir?

Jinekolojik muayenede “rahim ağzında yara” ifadesini duymak, özellikle ilişki sonrası kanama ya da lekelenme yaşayan kişilerde endişe yaratabilir. Bu ifadeyle tarif edilen görünümlerden biri servikal ektropiondur. Rahim ağzı kanalının iç yüzeyini döşeyen hücrelerin dış yüzeyde görünür hâle gelmesiyle oluşan, sık karşılaşılan ve iyi huylu bir bulgudur. Çoğu kişide belirti vermediği için rutin muayenede fark edilir. Kanama veya akıntı varsa, muayenede ektropion görülse bile bu şikâyetlerin kaynağı ayrıca değerlendirilir. Böylece yalnızca takip gerektiren bir görünüm ile inceleme ya da tedavi gerektiren bir durum birbirinden ayrılabilir. 

Mersin rahim ağzı kanseri taraması hakkında bilgi arayanların merak ettiği konulardan biri de servikal ektropionun kanserle ilişkili olup olmadığıdır. Servikal ektropion iyi huylu bir bulgudur ve rahim ağzı kanserine dönüşmez. İlişki sonrası kanama tekrarlıyorsa, kanamanın kaynağını belirlemek için jinekolojik değerlendirme yapılır. Rutin tarama planı ise kişinin yaşı ve önceki test sonuçları dikkate alınarak belirlenir. 

Rahim Ağzında Yara Görünümü Nasıl Oluşur?

Rahim ağzı, rahmin vajinaya açılan alt bölümüdür. Vajinaya bakan dış yüzeyi çok katlı, daha soluk pembe bir hücre tabakasıyla örtülüdür. Rahim ağzı kanalının içini ise mukus üreten, daha ince bir hücre tabakası döşer. Ektropion oluştuğunda kanalın iç yüzeyindeki bu hücreler, rahim ağzı açıklığının çevresinde görünür hâle gelir. İnce tabakanın altındaki damarlar daha belirgin seçildiği için bu alan çevresindeki dokudan daha kırmızı görünür. 

Günlük dilde kullanılan “yara” sözcüğü bu kırmızı alanı tarif eder. Servikal ektropionda görülen değişiklik, hücrelerin yüzeydeki yerleşimiyle ilgilidir. Bu hücrelerin hassas yapısı, muayene ya da cinsel ilişki sırasında hafif temasla kanama olabilmesini de açıklar. 

Servikal Ektropion Neden Olur ve Kimlerde Daha Sık Görülür?

Rahim ağzının görünümü, yaşam boyunca hormonların etkisiyle değişebilir. Özellikle östrojenin etkili olduğu dönemlerde kanalın iç yüzeyindeki hücreler dışarıdan daha belirgin görülebilir. Bu nedenle servikal ektropion ergenlikte, üreme çağında ve gebelikte daha sık görülür. Östrojen ve progestin içeren kombine doğum kontrol haplarını kullanan kişilerde de bu görünüme rastlanabilir. Bazı kişilerde ise ektropion doğal bir anatomik özellik olarak bulunur. 

Ektropionun muayenede ilk kez görülmesi, yakın zamanda oluştuğunu göstermez. Belirti vermeyen bir alan ancak rahim ağzı muayenesi yapıldığında fark edilebilir. Zaman içinde görünüm gerileyebilir. Doğum kontrol yöntemiyle belirtiler arasında olası bir ilişki düşünülüyorsa, yöntem değişikliği kişinin korunma ihtiyacı ve sağlık öyküsü göz önünde bulundurularak hekimle görüşülebilir. 

Servikal Ektropion Hangi Belirtilere Yol Açabilir?

Servikal ektropion çoğu zaman herhangi bir şikâyete yol açmaz. Belirti olduğunda en sık karşılaşılan durumlardan biri cinsel ilişki sonrası hafif kanama veya lekelenmedir. Benzer bir temas kanaması jinekolojik muayene sırasında ya da smear örneği alındıktan sonra da görülebilir. Dış yüzeyde görünür hâle gelen hücreler mukus üretmeye devam ettiği için bazı kişiler vajinal akıntısının arttığını veya akıntıya az miktarda kan karıştığını fark edebilir. 

İlişki sonrası veya adet aralarında kanama, rahim ağzı polibi, vajinal kuruluk ya da enfeksiyon gibi başka nedenlerle de ortaya çıkabilir. Bu nedenle beklenmedik kanama, daha önce ektropion tanısı konmuş olsa bile değerlendirilmelidir. Adet gecikmesine olağan dışı kanama ve karın ya da kasık ağrısı eşlik ediyorsa, dış gebelik olasılığı nedeniyle gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir. 

Rahim Ağzında Yara Muayenede Nasıl Değerlendirilir?

Değerlendirme, şikâyetin ne zaman başladığını ve hangi durumlarda ortaya çıktığını anlamakla başlar. Hekim kanamanın adet döngüsüyle ya da cinsel ilişkiyle bağlantısını, ne kadar sürdüğünü ve tekrarlayıp tekrarlamadığını sorabilir. Akıntı, kasık ağrısı, gebelik olasılığı, kullanılan doğum kontrol yöntemi ve önceki tarama sonuçları da değerlendirmeye yön verir. Ardından spekulum adı verilen muayene aracıyla vajina duvarları ve rahim ağzı incelenir. 

Rahim ağzı açıklığının çevresindeki tipik kırmızı alan ektropionla uyumlu olabilir. Hekim aynı zamanda kanamanın nereden geldiğine, polip bulunup bulunmadığına ve dokunun yüzey özelliklerine bakar. Bulgulara göre gebelik testi, enfeksiyon için örnek alınması veya ultrason gibi ek incelemeler gündeme gelebilir. Düzensiz ya da şüpheli bir alan görüldüğünde ileri değerlendirme planlanır.

Servikal Ektropion ile Rahim Ağzı İltihabı (Servisit) Nasıl Ayırt Edilir?

Servikal ektropion, rahim ağzı kanalındaki hücrelerin dış yüzeyde görülmesidir. Servisit ise rahim ağzı dokusunun iltihaplanmasıdır. Her iki durumda da akıntı ve temasla kanama görülebildiğinden, kişinin tarif ettiği belirtiler tek başına ayrım yapmak için yeterli olmayabilir. Muayenede rahim ağzı kanalından gelen irinli veya mukusla karışık irinli akıntı, servisit olasılığını düşündüren bulgulardandır. Ektropion ve servisit aynı kişide birlikte de bulunabilir. 

Servisit şüphesinde hekim, muayene bulgularına ve kişinin öyküsüne göre klamidya ve gonore gibi enfeksiyonlar için test isteyebilir. Vajinal ya da rahim ağzından alınan örnekler veya uygun durumlarda idrar örneği kullanılabilir. Kasık ağrısı gibi ek belirtiler varsa, enfeksiyonun üst genital bölgeyi etkileyip etkilemediği de değerlendirilir. Tedavi planı, saptanan nedene göre belirlenir. 

Rahim Ağzında Yara Görüldüğünde Smear, HPV Testi veya Kolposkopi Ne Zaman Gerekir?

Smear testi rahim ağzından alınan hücrelerde anormal değişiklikleri araştırır. HPV testi ise rahim ağzı kanseriyle ilişkili yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını inceler. Tipik ektropion görünümü olan ve şikâyeti bulunmayan bir kişide tarama planı, yaşa ve önceki sonuçlara göre sürdürülür. Servikal ektropion iyi huylu bir bulgudur. Rahim ağzı kanseri açısından değerlendirme, tarama geçmişi ve muayene bulguları üzerinden yapılır. 

Kolposkopi, rahim ağzının büyütme altında ayrıntılı biçimde incelenmesini sağlar. Muayenede şüpheli bir alan görüldüğünde, tarama sonucu ileri inceleme gerektirdiğinde veya tekrarlayan kanamanın nedeni açıklanamadığında gündeme gelebilir. Gerekirse inceleme sırasında şüpheli alandan biyopsi alınır. Önceki smear veya HPV sonucu normal olsa bile devam eden kanama ve şüpheli muayene bulguları ayrıca değerlendirilir.

Servikal Ektropion Her Zaman Tedavi Gerektirir mi?

Belirti vermeyen ve muayenede tipik özellikler taşıyan servikal ektropion için genellikle tedavi gerekmez. Hafif şikâyetlerde, diğer nedenler değerlendirildikten sonra belirtilerin zaman içindeki seyri izlenebilir. Kararda, muayenede görülen alanın yanı sıra lekelenmenin ne sıklıkta olduğu ve akıntının günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği dikkate alınır.

Akıntı veya temas kanaması sürüyorsa ve değerlendirme sonucunda şikâyetlerin ektropiondan kaynaklandığı düşünülüyorsa, hekim işlem seçeneklerini görüşebilir. Tedavinin amacı kişiyi rahatsız eden belirtileri azaltmaktır. İşlem sonrasında şikâyetlerin ne ölçüde hafifleyeceği kişiden kişiye değişebilir. 

Rahim Ağzında Yara Yakma veya Dondurma İşlemi Hangi Durumlarda Uygulanır?

Günlük dilde rahim ağzında yara yakma olarak anılan koterizasyon ve dondurma olarak bilinen kriyoterapi, ektropiona bağlı olduğu düşünülen kalıcı veya tekrarlayan şikâyetlerde değerlendirilebilir. Mersin kadın doğum muayenesinde, işlem planlanmadan önce enfeksiyon olasılığı araştırılır ve şüpheli bir doku görünümü varsa gerekli tetkikler tamamlanır. Koterizasyonda yüzeydeki hassas alana ısı, kriyoterapide ise kontrollü soğuk uygulanır. Hekim, muayene bulgularına ve kişinin sağlık durumuna göre uygun yöntemi belirler.

İyileşme sürecinde geçici sulu akıntı, hafif lekelenme veya adet sancısına benzer kramp görülebilir. Tampon kullanımı ve cinsel ilişkiye ne zaman dönülebileceği konusunda işlemi yapan hekimin önerileri izlenir. Yoğun kanama, ateş, kötü kokulu akıntı veya şiddetli karın ağrısı gelişirse sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. Şikâyetler iyileşme döneminden sonra devam ederse nedenin yeniden değerlendirilmesi için kontrol muayenesi planlanabilir.